Poniższe opisy to szczegółowy przegląd jedenastu sprawdzonych gatunków drzew miejskich i roślin do nasadzeń publicznych, które zdały egzamin w polskich warunkach klimatycznych.

1. Lipa drobnolistna (Tilia cordata) – klasyczne drzewo uliczne polskich miast

Lipa drobnolistna to jedno z najdłużej stosowanych drzew miejskich w Polsce i Europie Środkowej – i nadal jedno z najlepszych. Toleruje zagęszczone podłoże, znosi zanieczyszczenia powietrza, dobrze reaguje na cięcia formujące i jest wyjątkowo długowieczna. Lipy na wielu polskich ulicach liczą po 80–120 lat.

Wrażliwość na mszyce lipowe to istotna uwaga przy zarządzaniu zielenią miejską – w suchych sezonach drzewa wytwarzają spady z cukrów (tzw. meda), co stanowi problem dla nawierzchni pod koronami. Lipa srebrzysta 'Brabant’ jest pod tym względem znacznie bezpieczniejsza przy ruchliwych ciągach pieszych.

Polecana dla: alei miejskich i ulicznych, bulwarów, placów, parków, rewitalizowanych przestrzeni publicznych.

2. Lipa srebrzysta 'Brabant’ (Tilia tomentosa 'Brabant’) – najlepsze drzewo do nasadzeń przy uczęszczanych ulicach

Lipa srebrzysta 'Brabant’ to jeden z najlepiej przystosowanych do warunków miejskich gatunków lipy. Charakterystyczne liście ze srebrzystym, owłosionym spodem błyszczą przy wietrze i nadają drzewu wyjątkowy, dekoracyjny wygląd przez cały sezon. Wykazuje znacznie wyższą tolerancję na suszę niż lipa drobnolistna oraz jest praktycznie wolna od mszyc lipowych i problemów z medą.

Jako drzewo uliczne tworzy regularną, gęstą koronę o pokroju szerokokolumnowym. Kwitnie w lipcu. Tolerancja na zasolenie i zanieczyszczenia jest wysoka, co potwierdza jej szerokie zastosowanie w alejach miejskich w całej Europie.

Polecana dla: ruchliwych ulic, placów handlowych, przestrzeni przy budynkach użyteczności publicznej, nasadzeń publicznych w centrum miast.

3. Platan klonolistny (Platanus × acerifolia) – drzewo miejskie na najtrudniejsze warunki

Platan klonolistny to jedno z najbardziej odpornych drzew miejskich na świecie. W Paryżu, Barcelonie i Londynie platany rosną w miejskich alejach od ponad 200 lat. Wyróżnia się niepowtarzalną, złuszczającą się korą w odcieniach szarego, beżowego i kremowego – ozdobną przez cały rok.

W polskim klimacie sprawdza się dobrze w zachodniej i południowej Polsce. Korona dorosłego platanu może osiągać 15–20 m szerokości – to musi być uwzględnione przy planowaniu.

Polecany dla: szerokich alei i bulwarów, placów reprezentacyjnych, nasadzeń wymagających imponującej skali i długowieczności powyżej 100 lat.

4. Glediczja trójcierniowa (Gleditsia triacanthos) – najlepsza roślina do nasadzeń w mieście odporna na suszę i sól

Glediczja to jedno z najbardziej niedocenionych drzew miejskich dostępnych w Polsce. Tolerancja na suszę, zasolenie gleby, zagęszczone podłoże i zanieczyszczenia powietrza jest wyjątkowo wysoka.

Bezcierne odmiany – jak 'Sunburst’ z żółtozłotymi liśćmi wiosną lub 'Skyline’ o kolumnowym pokroju – są bezpieczne dla przestrzeni użytkowanych przez pieszych. Drobne, pierzaste listki nie zatykają wpustów kanalizacyjnych i szybko się rozkładają.

Polecana dla: suchych i nasłonecznionych przestrzeni publicznych, parkingów, placów miejskich, rejonów z podwyższonym zasoleniem gleby po odśnieżaniu.

5. Klon polny (Acer campestre) – wszechstronne drzewo miejskie do trudnych miejsc

Klon polny to jeden z najbardziej wszechstronnych gatunków drzew miejskich w polskich warunkach klimatycznych. Toleruje suszę, zasolenie, zagęszczone podłoże i zanieczyszczenia – w mniejszej skali niż lipa czy platan, co czyni go idealnym do przestrzeni o ograniczonej wysokości.

Wyróżnia się piękną jesienną barwą – żółtą do złotopomarańczowej. Odmiany kolumnowe – jak 'Elsrijk’ – są szczególnie przydatne pod liniami energetycznymi.

Polecany dla: wąskich alei, przestrzeni pod liniami energetycznymi, śródmiejskich skwerów.

6. Klon zwyczajny 'Columnare’ (Acer platanoides 'Columnare’) – drzewo uliczne o wąskim pokroju

Wąski, pionowy pokrój pozwala sadzić drzewa uliczne w odległości 4–5 m od siebie bez ryzyka kolizji koron. Klon zwyczajny jest odporny na zanieczyszczenia powietrza, choć tolerancja na suszę i zasolenie jest niższa niż u klonu polnego.

Polecany dla: wąskich ulic i alei przy budynkach, przestrzeni między blokami, miejsc z ograniczoną przestrzenią poziomą.

7. Dąb szypułkowy (Quercus robur) – drzewo miejskie na pokolenia

Dąb szypułkowy to drzewo do nasadzeń publicznych dla myślących w perspektywie stuleci. Wyjątkowa długowieczność, odporność na choroby i ogromna wartość ekologiczna (ponad 2000 gatunków owadów powiązanych z dębem) sprawiają, że to inwestycja na 200–300 lat.

Wymaga dużej przestrzeni korzeniowej i nie jest dobrym drzewem ulicznym w wąskich pasach zieleni. Tam gdzie warunki są właściwe – w parkach i szerokich alejach – jest niezastąpiony.

Polecany dla: parków miejskich, skwerów z przestronnym terenem zieleni, szerokich alei, projektów zieleni długoterminowej.

8. Dąb czerwony (Quercus rubra) – drzewo do nasadzeń w mieście o spektakularnym kolorze

Dąb czerwony szybciej rośnie niż dąb szypułkowy, lepiej toleruje zagęszczone i kwaśne podłoże, a odporność na zanieczyszczenia i zasolenie jest wyższa. Przez 3–4 tygodnie jesienią intensywnie czerwone przebarwienia czynią go jednym z najbardziej efektownych drzew ulicznych. Wymaga kwaśnego podłoża.

Polecany dla: parków, skwerów, szerokich alei, projektów wymagających szybkiego efektu wizualnego połączonego z długowiecznością.

9. Grusza Callery’ego 'Chanticleer’ (Pyrus calleryana) – małe drzewo uliczne o dużych możliwościach

Grusza Callery’ego to jedno z najbardziej tolerancyjnych małych drzew do nasadzeń w mieście. Wiosną pokrywa się obfitym, białym kwitnieniem widocznym z daleka. Jesienią przebarwia się spektralnie: czerwień, pomarańcz, purpura i złoto – wszystko równocześnie.

Polecana dla: małych przestrzeni miejskich, parkingów, wąskich pasów zieleni, miejsc wymagających dekoracyjnego efektu w kompaktowej formie.

10. Grab pospolity (Carpinus betulus) – cieniodajne drzewo do nasadzeń publicznych

Grab pospolity sprawdza się doskonale tam, gdzie potrzebujemy gatunku tolerancyjnego na cień, wytrzymałego na cięcia i tworzącego gęstą, nieprzejrzystą koronę. Słabszą stroną jest umiarkowana tolerancja na suszę – wymaga regularnego nawadniania w pierwszych sezonach.

Polecany dla: cienistych miejsc między budynkami, projektów nawiązujących do historycznej zieleni miejskiej, miejsc wymagających gęstej korony.

11. Miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba) – drzewo miejskie odporne na wszystko

Miłorząb dwuklapowy przetrwał w niezmienionej formie ponad 270 milionów lat. W Hiroszimie, po wybuchu bomby atomowej w 1945 roku, sześć miłorzębów przeżyło i odrosło już w następnym sezonie. Toleruje suszę, zasolenie gleby, zanieczyszczenia powietrza i trudne podłoże miejskie. Nie jest gospodarzem dla żadnych poważnych chorób ani szkodników.

Kolumnowe odmiany – 'Fastigiata’, 'Tremonia’, 'Princeton Sentry’ – pozwalają sadzić go przy wąskich ulicach (docelowa wysokość 8–12 m). Owoce miłorzębu są ozdobne i pozostają na gałęziach jesienią, przedłużając dekoracyjny efekt.

Polecany dla: reprezentacyjnych alei i placów miejskich, projektów nasadzeń publicznych długoterminowych.